Gekende landschappen rond de kernen Bakkum, Castricum, Limmen, Akersloot, De Woude en Uitgeest

Gekende landschappen (header)

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bestrijden van wateroverlast in bebouwd gebied. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het beheer van water buiten de woon­kernen. Daarin werken zij nauw samen.

In de woonkernen van de gemeente Castricum ligt in totaal ruim 32 kilometer water. Het hoofdwaterstelsel met een lengte van 15 kilometer is in december 2017 overgedragen aan het waterschap Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Zij doen voortaan het groot onderhoud. Door de overdracht bespaart de gemeente op onderhoudskosten en is er sprake van minder versnippering. De gemeente blijft wel het dagelijks onderhoud doen zoals het verwijderen van zwerfvuil en het onderhoud van de oevers.

Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het beheer van water buiten de woonkernen
Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het beheer van water buiten de woonkernen

Voor de kleine watergangen blijven de eigenaren verantwoordelijk.

Het waterbeleid van de 21e eeuw vraagt om meer ruimte voor water. De toegenomen bebouwing, de zeespiegelstijging en de verwachting dat droge periodes en natte periodes met zware regenbuien elkaar zullen afwisselen, maken dat noodzakelijk. De grote hoeveelheden water die in korte tijd naar beneden komen, moeten goed opgevangen kunnen worden. Vergroting van maalcapaciteit wordt niet meer als de enige oplossing gezien om de wateroverlast de baas te blijven. Opvangen, vasthouden en vertraagd afvoeren is nu het waterbeleid.

Decennia geleden gebeurde de waterafvoer in bebouwde gebieden veelal via greppels in voor‐ of achtertuinen. Deze zijn echter steeds meer verdwenen; bewoners gooiden de grep­pels dicht, zich onbewust van de consequenties voor de waterhuishouding. Daar waar grep­pels en sloten verdwenen, ontstonden grondwaterproblemen. In nieuwbouwwijken werden sloten gedempt en vervangen door vijvers, maar blijkbaar niet overal voldoende. De gemeente Castricum was op meerdere locaties gedwongen drainage aan te leggen. De gemeente en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier willen de greppels die er nog zijn, in elk geval behouden.

Het bebouwde oppervlak is enorm toegenomen. Waar regenwater door de bodem kon wor­den opgenomen, stroomt het nu over verhard oppervlak van daken en wegen in één keer de sloot of het riool in. Nu wordt met de wettelijk verplichte watertoets bekeken of bij ruimtelijke plannen (zoals woningbouwplannen) voldoende rekening gehouden is met waterhuishoud­kundige aspecten. Bij toename van verhard oppervlak (huizen en straten) zijn gemeenten verplicht een bepaald percentage van het te bebouwen oppervlak te reserveren voor of te compenseren met waterberging in de vorm van een vijver, wadi, sloot of greppel.

Sinds de herinrichting van het voormalige ziekenhuisterrein Duin en Bosch wordt het hemel­water op twee manieren afgevoerd. Hemelwaterafvoer wordt opgevangen in wadi's waarna het water in de zandbodem kan wegzakken. Ook vindt er hemelwaterafvoer plaats via twee sloten naar het Koningskanaal langs de Zeeweg en wordt het water geloosd op de polder.

Regenwatertuin

Huiseigenaren met een tuin kunnen helpen om wateroverlast te voorkomen door de tuin niet helemaal te verharden, waardoor het regenwater in de grond kan zakken. Bij veel tuinverharding kan met infiltratievoorzieningen, zoals pijpen gevuld met grind of grind-zones, wateroverlast worden voorkomen. Ook kunnen tuineigenaren het regenwater net als vroeger weer opvangen voor eigen gebruik, bijvoorbeeld met de aanleg van een regenwatertuin. Het opvangen van regenwater is geschikt voor tuinen die gelegen zijn op de zandgronden. Informatie hierover kan ingewonnen worden bij Landschap Noord‐Holland.

In steeds meer Nederlandse gemeenten moeten burgers zelf regenwater opvangen. Sinds gemeenten in 2009 de mogelijkheid kregen burgers te verplichten op eigen terrein hemel­water op te vangen, hebben al ruim veertig gemeenten regels hierover ingevoerd en dat aantal zal verder stijgen. Er zijn gemeenten die overwegen een tuintegeltaks in te voeren; de rioolheffing te willen koppelen aan de hoeveelheid verhard oppervlak bij een huis.

In 2013 is in de Kleine Polder, direct ten zuiden van het Kerkmeer, de 4 hectare grote waterberging Akervliet aangelegd. De opdrachtgever is de Ondernemersgroep Limmen. De reden voor de aanleg van de waterberging is gelegen in bouwprojecten uit het verleden. Het is een compensatiemaatregel voor de bouw van het Bonhoeffer College, De Gouden Stulp in de Burgemeester Mooijstraat, vijf woningen aan de Geesterweg en de aanleg van het bedrij­venterrein Nieuwelaan in Limmen. Wateropvang moet bij voorkeur bin­nen het plangebied gerealiseerd wor­den. Omdat dit niet mogelijk was, is de waterberging ergens anders, maar binnen hetzelfde peilgebied aan­gelegd. Door de verbinding met het Kerkmeer is de watercapaciteit daar­van vergroot. Een ander deel van het gebied is ingericht als ijsbaan en het resterende deel behoudt de agra­rische functie.