Gekende landschappen rond de kernen Bakkum, Castricum, Limmen, Akersloot, De Woude en Uitgeest

Gekende landschappen (header)

In de loop van de 19e en 20e eeuw heeft de binnenduinrand van Castricum een heel ander aanzien gekregen. Onder andere voor het aanleggen van de spoorbaan Alkmaar-Haarlem werd een groot stuk duin voor het benodigde zand afgegraven. Het open en vlakke gebied tussen de spoorbaan en het Noord‐Hollands Duinreservaat wordt dan ook de Zanderij ge­noemd. De spoorlijn werd op 1 mei 1867 in gebruik genomen.

In oktober 2015 wilde een projectontwikkelaar, in opdracht van Landal Greenparks, een recreatiepark op de Zanderij-Zuid ontwikkelen, maar uiteindelijk moest dat plan worden opgegeven. Het beoogde plangebied is voor een deel eigendom van de provincie Noord‐Holland, grenst aan het Noord‐Hollands Duinreservaat en was jaren lang in gebruik als bol­lenland. In 2016 is de pacht opgezegd en gaat de provincie dit deel van de Zanderij benutten voor natuurontwikkeling. Het gebied maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland. Het uittredende grondwater uit de duinen biedt goede kansen voor de natuur.

Vochtige duinvalleien en vochtig binnenduingrasland zullen in de nabije toekomst een mooie entree naar de duinen vormen. Tot de plannen behoort ook de aanleg van een nieuw par­keerterrein voor bezoekers van het duingebied. Het huidige parkeerterrein kan dan terug­gegeven worden aan de natuur.

De verwachting is dat in Zanderij-Noord de bollenvelden zullen verdwijnen
De verwachting is dat in Zanderij-Noord de bollenvelden zullen verdwijnen

Een particulier heeft in dat gebied akkerland aangekocht om daarmee de ontwikkeling van het beoogde recreatiepark tegen te gaan. Ook hier is natuurontwikkeling een optie. Kaptein Kaas BV gaat naar het bedrijventerrein Boekelermeer. De huidige locatie is indertijd door de gemeente Castricum aangewezen als een inbreidingslocatie voor woningbouw. Met grond­eigenaars, bewoners, omwonenden en andere belanghebbenden werd medio 2017 gestart met een participatietraject betreffende het gebied Zanderij-Noord. De verwachting is dat de bollenvelden op termijn zullen verdwijnen, dus het huidige gebruik van het gebied niet toe­komstbestendig is. Zanderij-Noord blijft buitengebied, met behoud van rust, ruimte en cul­tuurhistorische aspecten. Om het open karakter van het gebied te behouden en verromme­ling tegen te gaan, lijkt omzetting naar duinnatuur, een nollenlandschap met gebruiksfuncties die daarmee in harmonie zijn, de meest wenselijke optie. Het stoppen met bollenteelt kan echter niet worden afgedwongen. In de kadernota Zanderij-Noord wordt/is vastgelegd onder welke voorwaarden toekom­stige (natuur)ontwikkelingen in het gebied kunnen plaatsvin­den.

Natuurontwikkeling is niet gra­tis. Voor gebiedsontwikkeling is aanvullende financiering no­dig. De grondprijs voor natuur is immers veel lager dan die voor bollengrond. Daarbij ko­men de kosten voor aanleg van natuur. Daarvoor zullen financieringsmogelijkheden moeten worden verkend. Compenserende woningbouw is daar een van. Door (beperkt) bebouwing toe te staan, denkt de gemeente Castricum grondeigenaren te kunnen overhalen om mee te werken aan een nieuwe invulling van het gebied. De gemeente wil de vereveningsregeling toepassen. De gemeentelijke vereveningsregeling is in het leven geroepen om het landelijk gebied niet op slot te zetten en om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Het gaat hierbij om kleinschalige 'rode' ontwikkelingen die de vitaliteit van het buitengebied vanuit maatschappelijk oogpunt ten goede komen. Volgens die regeling kan een grondeigenaar die het agrarisch grondgebruik opgeeft voor natuur een bouwplan indienen. Het uitgangspunt van de vereveningsregeling is dat de natuurkwaliteit in het gebied moet toenemen. De meeste deelnemers aan het participatietraject spraken hun voorkeur uit voor natuurontwik­keling ten westen van de Duinenboschweg. Als (mede)kostendrager voor natuurontwikkeling wordt in het gebied aan de oostzijde van de Duinenboschweg woningbouw als optie gezien, maar deze optie is niet onomstreden. Het tennispark Bakkum en de kinderboerderij Dierenduintje liggen er al. Daar zou de natuurijsbaan aan toegevoegd kunnen worden, ter vervanging van de ijsbaan aan de Zeeweg die moet verdwijnen, als het aan PWN ligt.

Tegenover de natuurwaarde staat de cultuurhistorische waarde van de bollenteelt. Daarom hoeft de bollenteelt op de Zanderij niet persé te verdwijnen en kan compensatie en beperkte woningbouw achterwege blijven.

Station Castricum en de Zanderij Noord liggen langs de spoorlijn Amsterdam Centraal en Heerhugo¬waard. Deze lijn wordt sinds een aantal jaren de Zaancorridor genoemd. De provincie Noord‐Holland en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) zien kansen om samen met de gemeentes de ruimtelijke ontwikkelingen rondom de Zaancorridor zo te sturen, dat deze een bijdrage leveren aan een aantrekkelijk, internationaal con¬currerend woon‐ en leefklimaat, waarbij de bewoners ook recreatief kunnen genieten van het Noord‐Hollandse landschap. Omdat er in Nederland geen intercitystation is dat zo dicht bij de duinen ligt als station Castricum en Castricum slechts op 25 intercityminuten van Amsterdam ligt, wordt er in de diverse studies van de Zaan¬corridor op gewezen dat de omgeving van dit station een unieke, 'entreepoort' naar de duinen vormt.

Hoofdlijnen Kadernota Zanderij-Noord (2017)