Akersloot, Korenmolen De Oude Knegt (EM)
Akersloot, Korenmolen De Oude Knegt (EM)

(In augustus en september 2004 verschenen er in het Nieuwsblad voor Castricum een aantal artikelen waarin aandacht werd gevraagd voor het werk en het werkgebied van de stichting).

In NRC Handelsblad van 3 juli j.l. houdt Marjoleine de Vos een pleidooi voor het bewaren van sporen van vroegere bewoners in landschappen."Alleen wie de sporen in het landschap leest, ziet dat wij hebben bestaan. Het is van het grootste belang die sporen te bewaren om te weten wie we zijn." In het buitengebied van Castricum zijn nog zeer veel sporen te lezen en we helpen u graag de tekens te ontcijferen.

Het buitengebied van Castricum kent een grote variatie aan landschappen: het strand en de duinen, de binnenduinrand, strandwallen, voormalige strandvlaktes, de binnendelta van het Oer-IJ, veenweidegebieden en het Alkmaardermeer. Deze verschillende landschappen brengen allemaal hun specifieke eigenschappen mee, waardoor er in het buitengebied verschillende hoogten en grondsoorten voorkomen. Ook vind je er verschil in waterhuishouding. Al deze verschillen zorgen weer voor veel soorten planten en dieren (biodiversiteit).

Het gebied van het Oer-IJ (de bebouwde kom van Castricum en de Castricummerpolder) is uniek. Zo'n 2500 jaar geleden hadden de rivier Oer-IJ en de zee hier vrij spel. Er ontstond een delta in het gebied, vergelijkbaar met de Biesbosch. Je kunt je voorstellen hoe de zee en de rivier met elkaar wedijverden om het land met hun water te bedekken. Een wirwar van kronkelende waterlopen was het gevolg en voor een deel zijn die nog steeds in het gebied terug te vinden. Er zijn veel hoogteverschillen en het gebied was al vroeg bewoond. Van deze bewoning zijn nog steeds archeologische sporen aanwezig. Verder vinden we in dit gebied veel oude middeleeuwse dijken, die erop wijzen dat de mens ook toen al moest ingrijpen om zich tegen het water te beschermen. De Korendijk ten zuiden van de kern Castricum is zo'n middeleeuwse dijk.

De strandwallen waar Limmen, Akersloot en Bakkum op liggen, zijn eigenlijk de oude kustlijnen. Doordat ze hoger lagen dan de omringende strandvlaktes, konden de mensen er al vroeg met droge voeten wonen, terwijl de strandvlaktes regelmatig een prooi van het water waren. Nu vormen de strandwallen besloten en goed herkenbare landschappen in de lager liggende polders (de Castricummerpolder tussen Bakkum en Limmen en de Groot-Limmerpolder tussen Limmen en Akersloot), die lang geleden strandvlaktes waren. De strandwal was onder meer de woonplaats van de walvisvaarders, die vanuit Akersloot de zee opgingen om hun brood te verdienen. Dat moet een spannend bestaan zijn geweest.

De veenweidegebieden omvatten de vele poldertjes rond het Alkmaardermeer. Dit is een open gebied met veel waterlopen en een speciale verkaveling. Hier vinden we in het voorjaar zeer veel weidevogels en een goede samenwerking van boeren en natuurbeheerders is hier van groot belang. Een gunstige ontwikkeling in dit verband is de aanwijzing tot nationaal landschap van het gebied ten noorden van het Noordzeekanaal en ten zuiden van de lijn Alkmaar – Hoorn. Twee weken geleden vertelden wij u één en ander over dit nationaal landschap Laag Holland.

Het Alkmaardermeer is ontstaan in de middeleeuwen en heette toen Langemeer. De rivieren die door het veen liepen werden steeds breder en groeiden uit tot grote meren. In de 17e eeuw werden veel van deze meren ingepolderd, maar het Langemeer, een onderdeel van het grotere Schermeer, bleef gespaard omdat het bedijken ervan vanwege zijn grillige vorm erg ingewikkeld zou zijn. Dat betekent dus dat het Alkmaardermeer een heel oud landschap is. Het kan bogen op onaangetaste rietoevers en een horizon die vrij is gebleven van vervuiling.

Het rijk en de provincie hebben het buitengebied van Castricum aangewezen als onderdeel van de robuuste ecologische verbindingszone die loopt van de Noordzeekust tot het Markermeer. Castricum vormt een groene buffer tussen kaas (Alkmaar) en staal (Zaanstreek, IJmuiden). De taak van de gemeente Castricum is om voor de hele regio een open rustig gebied te blijven.

Wij pleiten ervoor om dit unieke buitengebied zo min mogelijk aan te tasten. De regionale bedrijventerreinen zijn niet ver weg en woningbouw kan door inbreiden in de drie kernen van de gemeente Castricum worden gerealiseerd. Daar waar het niet botst met de hoge ecologische waarden, kunnen gedeelten van het buitengebied toegankelijk worden gemaakt voor de rustzoekende recreant. Hou in het buitengebied van Castricum de sporen van het verleden in ere en probeer ze eens te lezen en je voor te stellen hoe het er lang geleden toeging.

Het buitengebied van de gemeente Castricum: HEEL BUITEN GEWOON!